Ferdinand Domela Nieuwenhuis


 
Stel je een spijkerbroek bij deze man voor en een T-shirt en je ziet het beeld van een "eigentijdse" markante provo.
Naspeuringen naar deze prachtige man; ik had een uurtje de tijd, levert op dat er geen biografie is geschreven over één van de belangrijkste revolutionairen uit de vaderlandse geschiedenis.
 
Ferdinand Domela Nieuwenhuis, die leefde van 1846 tot 1919.
 
Domela groeide op in een liberaal luthers professorengezin. Toen hij tien was verloor hij zijn moeder en hertrouwde zijn vader.
 
In zijn memoires wees Domela later op bepaalde familietrekken: "geen kruiperig karakter, een kritische zin, een geest van tegenspraak en verzet,een zelfstandig oordeel,een zichzelf-zijn" Laten dat nu net die eigenschappen zijn waar ik zo van hou.
 
In een artikel van Ger Harmsen lees ik over zijn studie theologie, zijn afscheid van de kerk, zijn toetreden tot de vrijdenkersbeweging (met oa Multatuli) en zijn betekenis voor het Socialisme, waar hij  de grondlegger van was.
Arbeiders waren op tal van gebieden achtergesteld, hadden geen kiesrecht ; werden als slaven behandeld.
 
Samen met een aantal arbeiders richtte DN in 1878 de SDB ( Sociaal-Democratische Bond) op, die in 1900 opging in de SDAP.
 
Hij was oprichter van Recht voor Allen, een tijdschrift met een socialistisch karakter dat zich richtte tegen de kerk, justitie en het koningschap.
Vanwege een artikel in dat blad werd hij veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf , maar vanuit het hele land kwam een gratiebeweging op gang.
"Domela moet zakkies plakken hi,ha,ho", werd een straatliedje.Later ging hij boeken schrijven.
In de bibliotheek van het museum ( zie link) is te zien hoe enorm erudiet hij was.
 
 
Opmerkelijk in zijn persoonlijke geschiedenis vind ik het verlies van zijn moeder op jeugdige leeftijd, maar ook drie van zijn vier vrouwen stierven in het kraambed en een rits kinderen.
 
Hij stierf arm,  had veel weggegeven, in tegenstelling tot een jongere broer Adriaan, een groot kunstverzamelaar die veel werken verkocht aan Dirk Hannema, toentertijd directeur van museum Booymans en Van Beuningen ( later van  Kasteel het Nijenhuis)
 
Het belang en de invloed van Ferdinand DN  werd duidelijk bij zijn uitvaart in 1919, toen tienduizenden uit het hele land naar Amsterdam trokken om hem zijn laatste eer te bewijzen. Het blad De Tribune zette boven zijn necrologie:
"Den Makker die de massa’s uit doodsche slaafscheid wekte."
 
 
Na zijn dood was hij een inspiratiebron voor velen,oa Theun de Vries in Stiefmoeder aarde, ( 1935)  de provobeweging en bij de Maagdenhuisbezetting in Amsterdam ( 1968)werd de Universiteit omgedoopt tot Ferdinand Domela Nieuwenhuis universiteit.
 
 Bedroevend dat in een groep volwassen studenten, waar ik zijn naam liet vallen, niemand wist wie hij was.En het is nog geen honderd jaar geleden dat hij stierf.
Ik denk dat het tijd wordt voor een revival van deze markante man en ik zou graag een biografie van hem lezen.
 
César, een zoon werd kunstschilder.
In 2008 was onderstaand werk nog van hem te zien.
 

 
 
In Heerenveen is een museum aan hem gewijd.
www.fdnmuseum.nl
 
 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

13 reacties op Ferdinand Domela Nieuwenhuis

  1. Wim Duzijn zegt:

    Vreemd dat je niet wijst op zijn keuze voor het anarchisme..
    Tegen het einde van zijn leven verwierp Domela het socialisme als te eenzijdig en te materialistisch. Hij werd anarchist en antimilitarist "omdat ik zag dat het socialisme eenzijdig slechts de helft bevorderde van de bevrijding van de mens, door hem hoogstens te waarborgen dat hij geen honger en gebrek zou lijden, maar de mens niet geestelijk vrij maakte, daar hij gebukt kon blijven onder het gezag in welke vorm dan ook."http://www.wimduzijn.nl/domela1.htm

  2. laila zegt:

    @Wim.
    Ik weet het, maar zoveel tijd had ik niet en de term "anarchisme"wordt door niet-kenners nogal eens verkeerd geinterpreteerd.
    Het belang van hem is volgens mij de gigantische groep "machtelozen’die zich door hem gesteund voelde. Juist dat aspect wilde ik benadrukken

  3. Elise van Schouwenburg zegt:

    Mooi blog. Ik kom net terug van mijn buurman. Hij was in de verre verte familie van Domela Nnieuwenhuis.

  4. laila zegt:

    @Elise.
    Familie; aha.
    Hoe staat hij daar bekend, denk je?

  5. Elise van Schouwenburg zegt:

    @laila
    Mijn buurman is er trots op. Zou ik ook zijn. (ik ben zelf ‘familie’ van Max Euwe, maar kan niet schaken.)

  6. laila zegt:

    Terecht trots.
    Hoe meer ik over hem lees, hoe belangrijker ik hem vind.
    Opvallend is dat de mediatheek van de Christelijke Hogeschool ( waar overigens verschillende niet-christelijke opleidingen in opgegaan zijn; oa de mijne) niets van hem heeft.
    Straks ga ik in de openbare bibliotheek kijken. Zo voor de verkiezingen lijkt mij wat extra aandacht voor deze man niet verkeerd;-)
    Een fascinerend mens.

  7. -martin- zegt:

    Als je alles over Nieuwenhuis wilt lezen ben je nog wel even bezig. Zelf baal ik ervan dat ik ooit zijn verzamelde werk heb laten staan op het Waterlooplein. Toen ik terug kwam was het verkocht aan een antiquariaat en die vroegen er het dubbele voor.
    W.H. Vliegen, De Dageraad der volksbevrijding in Nederland (Amsterdam, 1905); Gedenkboek ter gelegenheid van den 70sten verjaardag van F. Domela Nieuwenhuis (Amsterdam, 1916); A.J.C. Rüter, De spoorwegstakingen van 1903 (Leiden, 1935); Domela Nieuwenhuis. Zijn leven, zijn werk, 1846-1919. Tentoonstelling Museum Fodor Amsterdam, 18 dec. 1959-24 jan. 1960 [Amsterdam, 1959]; Albert de Jong, Domela Nieuwenhuis (Den Haag, 1966); Evert Zandstra, Vrijheid. Het leven van F. Domela Nieuwenhuis (Amsterdam, 1968); A.F. Mellink, ‘Het politiek debuut van Mr. P.J. Troelstra (1891-1897)’, in Tijdschrift voor Geschiedenis 83 (1970) 38-58; J. Charité, De Sociaal-Democratische Bond als orde- en gezagsprobleem voor de overheid (1880-1888) (Den Haag, 1972); T. van der Wal, Op zoek naar een nieuwe vrijheid (Leiden, 1972); F.P. van Stam, ‘F. Domela Nieuwenhuis neemt ontslag als predikant’, in Mededelingenblad. Orgaan van de Nederlandse Vereniging tot beoefening van de sociale geschiedenis 44 (1973), (november) 2-57; B. Bymholt, Geschiedenis der arbeidersbeweging in Nederland (Amsterdam, 1976. 2 dl.). Herdr. van de ed. van 1894 met een nieuw register en biografische schets; J.M. Welcker, Heren en arbeiders in de vroege Nederlandse arbeidersbeweging 1870-1914 (Amsterdam, 1978) passim. Proefschrift Leiden; Rudolf de Jong, ‘Ferdinand Domela Nieuwenhuis’, in Woordenboek van Belgische en Nederlandsche vrijdenkers. Samengest.: Hubert Dethier en Hubert Vandenbossche (Brussel, 1979- . dl.) 1,107-122; G. Nabrink, Bibliografie van, over en in verband met Ferdinand Domela Nieuwenhuis (Leiden, 1985); Omtrent Domela Nieuwenhuis. Drie lezingen over zijn actualiteit. Bert Altena (red.), Thom Holterman, Hans Ramaer, Manja Bakker. Anarchistische Uitgaven (Bergen, 1987); Ferdinand Domela Nieuwenhuis, de apostel van de Friese arbeiders. Onder red. van J. Frieswijk, J.J. Kalma, Y.Kuiper (Drachten [etc.], 1988).
    I: Ferdinand Domela Nieuwenhuis, de apostel van de Friese arbeiders. Onder red. van J. Frieswijk, J.J. Kalma, Y.Kuiper (Drachten [etc.], 1988) afbeelding tegenover titelblad.
    Bijeen gebracht door Rudolf de Jong
    Bron: http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn3/nieuwenhuis

  8. Blew zegt:

    Prachtige bijdrage! FDN was van zeer grote betekenis voor Nederland in een tijd waarin links nog links was.

  9. laila zegt:

    @Martin.
    Jij bent ook geinteresseerd, zie ik. Ik las , vluchtig, ook over een officieel archief vol brieven.
    @Blew.
    Dank voor je reactie..

  10. Catharina Anna Maria van Vliet zegt:

    Restaurant de Atlas (Daar is de SDAP opgericht) aan de ossenmarkt heeft een prachtige foto hangen van een oudere Domela.

  11. laila zegt:

    Weet ik CAM.
    Een paar weken geleden heb ik er nog gegegen en we hadden het er over.
    1894 geloof ik.

  12. Nico zegt:

    Klopt, ik had nog nooit van deze man gehoord tot op het moment dat jij hem noemde.
    Afgelopen week het pauperparadijs uitgelezen. Hier wordt Domela ook genoemd, moest gelijk aan jou denken.
    Zoals jij al vertelde…mooi boek. Geef ik wel gelijk toe dat geschiedenis mij pas de laatste jaren aanspreekt met dank aan Geert Mak.
    Net als het pauperparadijs geeft het een interessante kijk op de geschiedenis waar veel van te leren is.

  13. laila zegt:

    @Nico.
    Ik ben blij met je reactie.
    Ook het Pauperparadijs is een prachtig boek en geeft veel inzicht.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s