Over Hannah Arendt en Levenskunst

fotofoto

Gisteren ben ik weer even de mediatheek op mijn werk binnengelopen op zoek naar nieuwe boeken. En ik trof het : Drie dikke nieuwe boeken over De schilderkunst der lage landen ( 3 delen) , Over de Liefde van Doeschka Meysing en Van kwaad tot erger, Het kwaad in de filosofie.

In dat laatste boek is het laatste hoofdstuk gewijd aan Hannah Arendt ( een hoofdstuk van Joke Hermsen) en ik besluit daar maar eens mee te beginnen. Het is de enige vrouw in het boek en volgens Hans Achterhuis één van de belangrijkste filosofen van de 20e eeuw.
102 jaar geleden is ze geboren en de belangstelling voor haar werk neemt alleen maar toe.
Haar hele leven heeft ze geprobeerd de collaboratie van intellectuelen met  de nazi’s te begrijpen.
Naar aanleiding van de Eichmannprocessen gaat ze zich afvragen of "gebrek aan denken" niet de oorzaak is van de gruwelijkheden van Eichmann.
"Het enige wat opviel, was iets puur negatiefs; geen stompzinnigheid maar gedachteloosheid. Het was deze afwezigheid van denken die mijn belangstelling prikkelde.
Ik vroeg mij af of het probleem van goed en kwaad, ons vermogen om goed van verkeerd te kunnen onderscheiden, verband zou kunnen houden met ons denkvermogen."

Het zijn interessante bespiegelingen van Joke Hermsen, die geinspireerd is door Hannah Arendt'(  die promoveerde op Lou Salomé, één van de boeiendste vrouwen die ik ken.) Ik heb slechts kleine artikelen over haar gelezen en de biografie van Elisabeth Young-Bruehl die in 2005 vertaald is lokt me nu.

Veel filosofen vind ik overigens erg saai om te lezen; niet om door te komen.
Daar lijkt de laatste tijd wat verandering in te komen omdat filosofen zich met alledaagse onderwerpen bezig houden.
Vorige week werd ik weer eens gebeld of ik een kort abonnement op Filosofie Magazine wilde.
Ik zou   dan het boekje Over Levenskunst van Joep Dohmen gratis krijgen. Dat leek me wel wat.
In Intermediair ( internet) las ik een aardig interview met Dohmen , die vindt dat Levenskunst een lagere schoolvak moet zijn.
Ook dat lijkt me wel wat. Op sommige basisscholen wordt al geexperimenteerd met het Socratische Gesprek, waarbij kinderen op speelse wijze leren nadenken.

En op dat punt komen Joep en Hannah bij elkaar:
Met nadenken kun je niet vroeg genoeg beginnen.

afbeeldingen: maker onbekend. 

.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

22 reacties op Over Hannah Arendt en Levenskunst

  1. coby zegt:

    Interessant. Het is bekend dat in de jonge levensjaren bijvoorbeeld door fundamentele verwaarlozing de ontwikkeling in de hersenen en dus ook de ontwikkeling van een geweten achterblijft, of verstoord raakt. Verder spreek ik vaak liever van bewustwording m.b.t. dit onderwerp dan alleen denkvermogen. Ik ken meerdere intellectuele mensen die tegelijkertijd dingen op sociaal-emotioneel nivo niet voelen of bewust kunnen worden op de één of andere manier. Intellect, denkvermogen lijkt dan niet alles te zeggen.
    hartelijke groet, Coby

  2. maria zegt:

    Ik ben heel veel bezig geweest met zowel Joep Dohmen ( docent Universiteit van Humanistiek) alsook Hannah Arendt .
    Later/ vanavond meer.
    Let op de spelling!!!
    "Van Kwaad tot erger", dat is toch het boek van mijn hoofdtegenstander en vrouwenvijand ( zie mijn blog!!) Kinneging.
    Ik zal het hoofdstuk van Hermsen vandaag nog lezen.Reactie is geredigeerd

  3. laila zegt:

    @ coby. Naar die invalshoek van jou; gebrek aan geweten of slechte ontwikkeling daarvan heb ik regelmatig gekeken. Nu kies ik voor de filosofische invalshoek.Dat denkvermogen niet alles lijkt te zeggen , daarmee , trap je een beetje een open deur in. Ik geef slechts aan wat Joke Hermsen weergeeft mbt HA.
    @ Graag; ik zou graag mijn deskundigheid mbt HA vergroten. Tot mijn grote verbazing hebben ze hier in de omvangrijke mediatheek niets van haar. Het liefst lees ik eerst de biografie. Ik kan veel filosofisch getinte teksten amper verdragen.
    De foutjes in de naam zijn verbeterd. Bedankt ( Ik had zelfs Ahrends met een s)Reactie is geredigeerd

  4. coby zegt:

    Daarom vind ik het ook interessant. Je gaat haar lezen, begrijp ik, of althans haar biografie. Misschien schrijf je er nog een bijdrage over dan?
    hartelijke groet, Coby

  5. morticia zegt:

    Over Hannah Arendt schreef ik ergens een tijdje geleden een kort stukje op mijn blog. Zeker een zeer interessante vrouw, absoluut.
    Haar idee over Eichmann vond ik schitterend. Misschien ben ik deels daarom ook mezelf onder de loep gaan nemen. Nadenken over wie ik ben en welke invloed ik uitoefen op mijn omgeving, welke invloed mijn omgeving heeft op mij.
    Ernstig om te zien hoe weinig mensen dat doen!
    (zeker met dank aan J. Krishnamurti, want daar zijn mijn ogen open gegaan)
    Abonnement op filosofie magazine, zeker doen 🙂
    ik geniet daar elke maand van.Reactie is geredigeerd

  6. alib zegt:

    ‘Stompzinnigheid’ is het ergste euvel. Maar helaas is het niet zo dat alle kwaad daaruit voortkomt. Er zijn mensen die uitstekend kunnen nadenken en juist op grond daarvan -op rationele gronden!- kiezen voor de het elimineren van bepaalde groepen mensen.

  7. laila zegt:

    @coby: Ik heb die biografie nog niet te pakken en er zijn anderen die haar beter kennen.
    @mortica: Ik heb tijden een abonnenement gehad maar vindt filosofen meestal saai, dus heb ik het weer opgezegd.
    Jouw stuk over HA kan ik niet zo snel vinden.
    Misschien wil je eens iets over Krishnamurti schrijven?
    @alib: Dat klopt.
    Zou het kunnen dat er verschillende soorten denken zijn?
    Denken op zuiver rationele gronden en denken met ruimte voor emoties/ intuitie.
    Ik denk het wel, denk ik;-)

  8. k. van vulpen zegt:

    Een centraal probleem in het westerse denken over goed en kwaad is volgens mij, dat die o.i.v. vooral de christelijke traditie als afzonderlijke categorieën werden (en nog vaak worden) beschouwd. Daardoor is er in het populaire denken een niet uit te roeien notie van het bestaan van ‘de goeden’en ‘de kwaden’.
    Op die manier kan nooit begrepen worden hoe genocide in een samenleving draagvlak krijgt.

  9. morticia zegt:

    Hier staat dat stukje laila
    http://www.volkskrantblog.nl/bericht/100455
    Een stukje over Krishnamurti …. ok daar zal ik zeker eens over nadenken :-)Reactie is geredigeerd

  10. laila zegt:

    @vulpen: een waardevolle opmerking.
    @mortica: bedankt voor de link.
    Inmiddels heb ik de dikke biografie , 700 bladzijdes, vertaling van Hein Groen en
    De ontdekking van de wereld, over HA, van Peter Venmans.
    Het bloggen kan ik nu wel schudden;-)
    Als ik in de bossen van Ommen loop is het soms net of de geest van Krishnamurti rondzwermt:-)Reactie is geredigeerd

  11. Hiraeth zegt:

    In Schotland zijn ze al geruime tijd bezig met dat ‘filosofisch denken’ in de klas en geeft echt positief resultaat. Zo leren kinderen zich bijvoorbeeld meer inleven in anderen doordat ze alle kanten van een situatie moeten beschouwen.
    Ik ken Hannah Arendt niet maar je maakt me wel nieuwsgierig.

  12. laila zegt:

    @Hiraeth: Precies: het empathies vermogen neemt met rasse schreden toe. Zoals hier ook blijkt uit experimenten op basisscholen( bron: blad AOB)
    Dat was ook wel mijn bedoeling, nieuwsgierigheid prikkelen:-)Reactie is geredigeerd

  13. de Stripman zegt:

    Interessant, Laïla ! Als ik het zo om me heen zie ontbreekt het sommige mensen vooral aan fantasie. De problemen en emoties die ze zelf ervaren vinden ze echt wel belangrijk. Het is geen gevoelloosheid. Maar ze kunnen zich niet indenken wat hun handelen voor gevolgen heeft voor andere mensen. Je mag het ook gebrek aan inlevingsvermogen noemen. En dat is ook een vorm van intelligentie, of het ontbreken daarvan…;o)Reactie is geredigeerd

  14. hippo zegt:

    wat rest ons na het denken?
    dank voor dit spoor
    gr. hippo

  15. laila zegt:

    @Stripman: De macht aan de verbeelding blijft een mooie uitspraak.Over inlevingsvermogen had ik het daarvoor in een reactie.
    @hippo: Graag gedaan:-)
    Wederom dank voor de reacties.

  16. morticia zegt:

    Laila,
    wat ik zo grappig vond aan die post was dat de schrijver van het boek een reactie postte 🙂
    Dikke boeken, daar begin ik niet graag aan, dat ziet er zo vreselijk vermoeiend uit…

  17. A C T U A L I T Y zegt:

    Hallo Leila hier Joshua even..
    Ik zag gisteren al bij jou Hannah Arendt staan..
    Maar door de Drukte gisteren geen tijd gehad
    om te réageren..
    Vnd het zo Frappant om te zien dat je het over Hannah Arendt had..
    Moet ook denken aan Mevrouw Loftus.. Ook bij Jan Keizer geweest V P R O met dat Lapje voor zijn ene oog..
    Maar hier in mijn werk kamer staat dus een Boek mij aan te staren van haar hand: "Eichman in Jéruziealem"!!!
    Verder is het goed om je eens in alle Wijsheid te lezen!!!
    Groet à Vous Joshua

  18. laila zegt:

    @mortica: ik weet ook niet of ik het volhoud.
    @ACTUALITY: Jij houdt van wijsheid? Ik zal er rekening mee houden:-)

  19. A C T U A L I T Y - D I S C U T A N T E S zegt:

    Leila , Hoe weet jij dat ik van Sneeuw houdt??
    Dat is tóch ook W E I S S H E I D !!
    Groet van mij aan jou……………………

  20. maria zegt:

    Hier een belangrijke passage uit het artikel van Joke Hermsen over Hannah Arendt:
    “Als er al een les uit Arendts verslag van het Eichmannproces geleerd kan worden, dan is het dat apocalyptische betogen over oorlosmisdadigers of terroristen – een genre dat met name dankzij Bush in Amerika sterk aan populariteit heeft gewonnen – misschien appelleren aan onze gevoelens van angst en bedreiging, maar dat ze ons inzicht in geweld niet vergroten maar versluieren. Wie het kwaad als een mythisch-demonisch fenomeen neerzet, heeft geen oog voor de microfysica van terreur en geweld, die met name om zich heen grijpt als mensen zich bedreigd voelen, als de sociaal-economische omstandigheden verslechteren en als er overal politici aan het bewind komen die slechts veredelde boekhouders zijn, het debat schuwen, angst prediken om de inperking van de privacy van de burgers goed te praten en te weinig oog hebben voor de noodzakelijke pluriformiteit en politieke betrokkenheid van de burgers bij het overleven van een democratische samenlevingsvorm.“ ( p. 353)
    De ironie wil dat dit artikel is afgedrukt in een bundel, uitgegeven door de Burke-vorzitter Andreas Kinneging, een neoconservatief die zich helemaal aan het Goed/Kwaad-denken en het demoniseren heeft verschreven, in het expliciete navolging van Reagan en Bush.
    Over het racisme en sexisme van deze Andreas Kinneging zie mijn blog http://www.volkskrantblog.nl/bericht/188832
    Over Joep Dohmen, die ik zeer graag mag, wil ik later ook nog iets bijdragen.Reactie is geredigeerd

  21. maria zegt:

    In het boek van Joep Dohmen gaat het grappig genoeg ook kritisch over Kinneging ( p 16 f, en 26) .
    Dohmen keert zich, in navolging van Foucault en Nietzsche, tegen het paternalistische moralisme.
    Dat is mij helemaal uit het hart gesproken!!!Reactie is geredigeerd

  22. laila zegt:

    @maria. Een interessante passage. Als je het nog één keer over Kinneging hebt doe ik je wat;-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s