korreltjie sand

fotofotoWat is de overeenkomst tussen de veel te vroeggstorven dichteres Ingrid Jonker en de nog steeds levende dichteres Judith Herzberg?

Ingrid Jonker, de Zuid-Afrikaanse dichteres uit een gebroken  gezin, waar de prachtige documentaire over gemaakt is. Korreltjie sand is my dood.

In gedichten, in die mooie taal wist ze zich uit te drukken. In ’95 las Mandela nog een gedicht van haar voor bij de opening van het parlementaire jaar.Ze zijn beklemmend, zoals deze:

Puberteit

Die kind in my het stil gesterf
verwaarloos, blind en onbederf

in een klein poel stadig weggesink
en iewers in die duisternis verdrink

toe jij onwetend soos’n dier
nog laggend jou fiesta vier

Jij het nie met die ru gebaar
die dood voorspel of die gevaar

maar in my slaap sien ek die kleine hande
en snags die wit vuur van jou tande

Wonder ek sidderend oor en oor
Het jij die kind in my vermoor…?

Saskia van Schaik is de overeenkomst, want zij maakte de documentaire en nu gaat deze week Bijna nooit…Judith Herberg in premiere.
Als kind kwam ze op verschillende onderduikadressen toen Abel Herzberg en zijn vrouw naar Bergen-Belsen werden gezonden.
Ze dacht bijna voordurend:
Als het maar eenmaal ná de oorlog wordt. Dat viel echter tegen, want haar moeder was een vreemde vrouw toen ze terugkwam en "het is eigenlijk nooit na de oorlog geworden."

Saskia van Schaik wilde heel graag haar werkkamer filmen en de foto’s die daar hangen, maar Judith hield heel veel tegen.

"Er is een verschil,"zei ze, "tussen intimi en de wereld die tv kijkt."

Voor de film reisden ze naar Israel, maar Judith wil niet dat het steeds over de oorlog gaat.

Ze legt uit hoe ze poezie schrijft. Zij neemt zich voor: vanavond ga ik dit idee eens goed onder woorden brengen. Zij is daar uren en uren mee bezig, maar het lukt niet, en opeens komt er een toegift. Iets heel anders. De bijvangst en dat is dan het goede.

Saskia en de crew waren druk bezig met de montage toen Judith belde. Zij wilde nog iets zeggen. "Ik wil niet dat het een ontroerende film wordt." Ik  vroeg waarom niet en ze moest erover nadenken.
"Ik ben te kwaad,"zei ze. "Te kwaad over wat er is gebeurd, het planmatig vermoorden."
Zij is bang voor wat er naar boven komt als ze die woede zou toelaten.


WILSKRACHT. Moed. Vastberadenheid.
 Hoe vaak ons voorgehouden, tot in
 den treure, tot diepe treurnis voorgehouden
tot angstzweet spijt naar binnen slaat
nagels naar binnen groeien, het ik
dat in ons is doet samenkrimpen,
 wij onszelf een kat in de zak.

Terwijl rondom ons toch geen

wilskracht, vastberadenheid de
 
hyacinten uit de bol lokt,
het hoofd de rust geeft op het kussen
het lichaam aan de pijn geeft
als het moet. Wacht of het overgaat.
Arme oude wilskracht, moed, vastbera

bron: interview Saskia van Schaik :Vrij Nederland

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

16 reacties op korreltjie sand

  1. Coby zegt:

    Judith Herzberg is één van mijn favoriete dichters. De titel:Bijna nooit…. Dat is een gedicht van haar: bijna nooit
    zie je een vogel in de lucht
    omkeren
    terug
    Ben benieuwd naar de documentaire…
    Dank voor de mooie bijdrage.
    Hartelijke groet, CobyReactie is geredigeerd

  2. laila zegt:

    @Coby; bedankt voor je reactie. Ik heb een bundeltje van haar hier naast me liggen en daar staat het in. De associatie met de titel van de documentaire had ik nog niet gemaakt.

  3. koen -drijfveren zegt:

    ik ga morgen wat uitgebreider lezen, bedankt voor je felicitatie van mijn verjardag op mijn blog!
    koen

  4. Dianne zegt:

    van harte aanbevolen. We hebben het al eens elders over Ingrid Jonkers gehad als ik me het
    goed herinner.
    Mooi indringend gedicht van Herzberg.
    Ik heb je bijdrage graag gelezen.
    groet

  5. laila zegt:

    @Koen: Have a nice day.Mijn Japio is ook een weegschaal.
    @Dianne: Klopt; toen ik las over de documentaire heb ik me gisteravond weer even in haar verdiept.
    Indringend ja, vind ik ook. Bedankt voor je reactie.

  6. laila zegt:

    Morgenavond is de documentaire op de tv, lees ik net.
    Het uur van de wolf: 23.15-0.15 uur.

  7. k. van vulpen zegt:

    in de VPRO-gids deze week een heel
    interview met Sakia van Schaik over
    de film die ze met Herzberg maakte.

  8. laila zegt:

    Precies van vulpen; dat las ik net.Heel boeiend. Trouwens ; dat boek dat jij noemde over de Zauberflote lijkt me echt mooi. Heb jij het gelezen?

  9. k. van vulpen zegt:

    zeker weten laila, en ik ben ‘t
    nu weer aan het herlezen op
    parallellen met symboliek in
    Dantes ‘Divina Commedia’, i.v.m.
    een te verzorgen inleiding.
    Van den Berk heeft een fantastische
    pen als ’t om de vertaling van Jungs
    inzichten gaat.

  10. marijke zegt:

    had al ergens – vraag niet waar – een stuk over de documentaire gelezen. niet over woede, wel over de ontroering die er op het eind toch is. ga zeker kijken. dank voor je mooie stuk.

  11. laila zegt:

    @vulpen: Ik hou van dwarsverbindingen: horizontaal en verticaal Daar is het nu weer de tijd voor.
    Zo boven, zo beneden:-)
    @Marijke: Medusa noemde de documentaire, maar daar gaat dit stuk niet alleen over.Ik wilde Ingrid Jonker ( en Mandela;))er ook in.
    Overigens is de documentaire zeer zorgvuldig gemaakt, maar zowel Judith als Saskia vinden het een beetje jammer dat Judith’s humor niet zo uit de verf komt.
    Een kleintje nog:
    Vliegen blijven
    vliegen, de dood
    maakt ze pas oud en stijver.

  12. laila zegt:

    Overigens maakt Clint Eastwood een film over Mandela. Daar heb ik wel vertrouwen in.

  13. tempelman.volkskrantblog zegt:

    Haar beide ouders hebben, meen ik, Bergen-Belsen overleefd. Maar wat is ‘overleven’? Van Judith Herzberg heb ik ook een gedichtje opgenomen.

  14. Ramirezi zegt:

    Het blijft een prachtige taal – zeker voor dit soort dingen….

  15. erpee jazz zegt:

    ha laila, lees nu pas oa dit bericht; vond de docu over Judith H wat tegenvallen. had er meer van verwacht!Mooi ook de vermelding van Jonkers.

  16. laila zegt:

    @erpee jazz: IK zie nu pas jouw reactie. De documentaire heb ik niet gezien. Jonkers blijft mooi.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s