Het Gesticht/ Roland Holstprijs 2015

fotofoto

 

Vanmorgen heb ik hem zien fietsen door de lanen.
Zijn bril flikkerde in de zon.
Er schoot een scherpte door mijn ingewanden,
omdat hij me gevangen houden kan.

zolang hij wil, want duizend wegen leiden
naar Rome, één verkeerd gekozen woord
staat nog dezelfde avond in’t rapport
en blijft bewaard tot een het eind der tijden.

Onmacht en rechtloosheid ontbinden
de ziel, die langzaam onpersoonlijk wordt.
Zo zal ze beter passen in het blinde
systeem van kaarten, dat zijn tafel torst.

Verraden krachten richten zich op deze
mens met het enige tekort:
dat hij mij zoalng zal genezen
dat ik een ander word.

Het gedicht heet Directeur en is van Gerrit Achterberg, die na de moord op zijn hospita/geliefde vele jaren in klinieken verbleef. Onder andere in het afgebeelde Veldzicht in Balkbrug.

Maar ook in de WA-hoeve in Den Dolder evenals dichter ( vertaler , bloemlezer )  Menno Wigman die er drie maanden verbleef. Hij schreef er een boek Het Gesticht , dat in verschillende recensies goed ontvangen is. In het Maandblad voor Geestelijke Volksgezondheid lees ik onder andere dat hij nog op zoek is geweest naar het dossier van Gerrit Achterberg, maar dat dat gelukkig niet ter inzage was.
Sinds ’98 verblijven steeds wisselend kunstenaars in een  leegstaand paviljoentje met als doel psychiatrie en maatschappij dichter bij elkaar te brengen.
Menno Wigman gaat op zoek naar poezie bij clienten maar meer nog maakt hij uitstapjes naar grote dichters als Achterberg, Arends , Verginia Woolf, Baudelaire, en hij beseft dat “gestoorde”dichters juist ondanks hun psychische  verwarring grote kunst voortbrengen.

Menno Wigman groeide zelf op in Santpoort en haalt ook herinneringen op aan zijn eenzame jeugd waarin het psychiatrisch ziekenhuis een rol speelde; het boek is zeker ook een zoektocht naar zichzelf.

Het volgende gedicht is van hem zelf.

Levensloop

Voor bijna alles heb ik mij geschaamd.
Mijn nek, mijn haar, mijn handschrift en mijn naam,
de schooltas die ik van mijn moeder kreeg,
mijn vader die zich in een blazer hees,

het huis waar ik voor vriendschap heb bedankt.
Maar nu mijn vader aan vijf slangen hangt,

zijn mond steeds heser over afscheid spreekt,
nu hurkt mijn schaamte in een hoek. Hij stierf

zoals hij in zijn Opel reed; beheerst,
correct, zijn ogen dapper op de weg

Geen zin in dom geworstel met de dood.
Hoe alles wat ik nog te zeggen had

onder de wielen van de tijd wegstoof.

Een inspirerend boek lijkt mij Het Gesticht, waarin toch  weer de tragiek van de psychiatrie naar voren komt, maar ook wellicht de dunne scheidslijn tussen eenzaamheid binnen en buiten de muren.  Ook in foto’s.

Het schilderij is van Edward Hopper.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

23 reacties op Het Gesticht/ Roland Holstprijs 2015

  1. waterjuffer zegt:

    prachtige gedichten

  2. marijke zegt:

    zo. dat is heel wat eenzaamheid in één blog.
    mooie gedichten, die van menno wigman kende ik niet en zijn boek ga ik zeker proberen te pakken te krijgen.
    edward hopper past naar mijn gevoel perfect hierbij.
    dankjewel.

  3. Ramirezi zegt:

    Je eigen hoofd kan dingen soms zo moeilijk maken…

  4. laila zegt:

    @waterjuffer: bedankt voor je reactie
    @Marijke: veel eenzaamheid; dat hoort bij gekte, waar ik graag over blog. Binnenkort loop ik weer door dat hek, voor mijn werk. Een aparte wereld. Hopper past hier bij; vind ik ook.
    De biografie van Achterberg, die ik las ik ook zeer de moeite waard, evenals die van Jan Arends.
    @ Rami: Inderdaad; vandaar veel cognitieve therapie.

  5. RED zegt:

    Ga het boek zeker aanschaffen Laila. Hele mooie bijdrage. Zal zelf (ook) meer aandacht gaan schenken aan jongere dichters. Heb trouwens tijdje geleden Ingmar Heytze uitgebreid geportretteerd.
    Maar de oudjes blijven het toch ook nog goed doen? Vasalis, Achterberg, Bloem, Andreus, Lodeizen blijven toch eigenlijk onovertroffen? Athans, zo voel ik dat. Heb hier tijdschrift Awater liggen waar veel aandacht is voor jongere dichters. Ga er binnenkort wat mee doen. Bedankt voor je opmerking op mijn log!Reactie is geredigeerd

  6. RED zegt:

    Wezenloos goed en aangrijpend gedicht van Wigman trouwens.

  7. marijke zegt:

    laila, dan doe jij mooi werk op een mooie plek.
    dankjewel voor je uitgebreide antwoord.

  8. laila zegt:

    @Red: Aha; ook jij bent geinteresseerd in "gekte" en kunst , lees ik. We hebben hier ooit eens een congres Psychiatrie en Kunst georganiseerd. Fascinerend en dat blijft het. En inderdaad: Het gedicht van Wigman vind ik ook aangrijpend.Naar Awater heb ik al even gegoogeld.Albertine Soepboer staat in het laatste nummer? Boeiend.
    @Marijke: je weet toch niet wat ik er doe? Misschien geef ik wel tuinadviezen;-)

  9. man met sombrero zegt:

    Een prachtig gedicht uit een prachtig oeuvre. Wat me vooral fascineert bij Achterberg is hoe een verkrachter, een meervoudig aanrander, een moordenaar als hij -toch ‘kwaliteiten’ die de meeste mensen ertoe zal brengen te roepen ‘hangen die vent’ of ‘nooit meer op vrije voeten, ook niet zonder kloten’- minder zwaar op zijn misdaden en zwaarder op zijn gedichten wordt beoordeeld. Magnefique gedichten die vaak ook de ‘pathologie’ van slachtoffers weerspiegelt. Achterberg’s verkrachtingsslachtoffer leeft nog steeds,zij het zonder moeder, en heeft die aandacht nooit gekregen.

  10. maria zegt:

    Ik houd zeer van Achterberg, Haagse dichter, en was van plan een paar van zijn gedichten op mijn blog te zetten.
    Voor het Passageproject natuurlijk het meest belangrijk:
    Passage
    Den Haag, stad, boordevol Bordewijk
    en van Couperus overal een vleug
    op Scheveningen aan, de villawijk
    die kwijnt en zich Eline Vere heugt.
    Maar in de binnenstad staan ze te kijk,
    deurwaardershuizen met de harde deugd
    van Katadreuffe die zijn doel bereikt.
    Ik drink twee werelden in ene teug.
    Den Haag, je tikt er tegen en het zingt.
    In de passage krijgt de klank een hoog
    weergalmen en omlaag een fluistering
    tussen de voeten over het graniet;
    rode hartkamer die in elleboog
    met drie uitmondingen de stad geniet.

  11. ac.mulder@windesheim.nl zegt:

    @man met sombrero:
    Om die reden las ik zijn biografie en het Maandblad Geestelijke Volksgezondheid had eens een themanummer aan hem gewijd.
    Ik begrijp hem nu beter.
    Ik ben ook wel benieuwd inderdaad naar de dochter van de hospita. Als zij ook kon dichten;-)
    @ Maria:
    Mooie zin:
    Den Haag, je tikt er tegen en het zingt
    in de passage…
    Ik heb het boek Het Gesticht net als cadeau voor iemand gekocht. Zelf zou ik het ook willen lezen, want Menno Wigman boeit me .

  12. annet zegt:

    Rogi Wieg verbleef ook in ziekenhuizen. Ik hoor nooit meer iets van hem.
    Het kan een dun lijntje worden als je erg veel problemen hebt en er niet over kunt praten.
    Ben het met Jean Foudraine eens:
    er bestaat geen gekte
    alleen maar liefdeloosheid
    :>)

  13. laila zegt:

    @Annet. Die uitspraak van Foudraine ken ik niet, of heb je hem zelf bedacht?
    Kameraad Scheermes staat nog ongelezen in de kast. De titel lokt me niet zo:-)

  14. marsjan zegt:

    prachtig en ook zeer mooi schilderij van Hopper!

  15. laila zegt:

    Dank je wel Marsjan.

  16. nyx zegt:

    opgesloten worden omdat je van eenzaamheid (en liefdeloosheid) geen grip meer hebt op ‘de ‘sociale wenselijkheid’ waarin aandacht/liefde het goedkoopst/gemakkelijkst maar tegelijkertijd het minst gegeven wordt! Waanzinnig!
    mooie gedichten, tenks!Reactie is geredigeerd

  17. laila zegt:

    Bij mijn lessen psychiatrie had ik het over dit boekje en ik kreeg het tot mijn verrassing vorige week van een groep studenten. Als afscheidscadeautje.
    Net het artikel in Trouw gelezen van Menno!

  18. Maria Trepp zegt:

    Hoi Laila, ik herinner me dit blog en zie ook dat ik toen reageerde.
    Ik herinner mij niet het schilderij,. het is ook maar klein, en de vrouw niet goed te zien.
    Maar toch zeer passend.

  19. laila zegt:

    @Maria.
    Al weer 2,5 jaar geleden.
    Nu pas zie ik de datum; 9 mei was mijn vader jarig en Wigman heeft het over de dood van zijn vader. Daar heb ik toen niet bij stilgestaan. Nu wel.

  20. Zwollywood zegt:

    Via Maria’s blog raak ik nu ook hier verzeild. Ik zal zeker nóg meer ook herinneringen ophalen. Ik betreur dat ik geen foto’s heb gemaakt van de afbraak van St. Franciscushof in Raalte waar ik als verpleegkundige werkte en later ook als trainer en docent. Ik spoor ze wel op die foto’s….via de Raalter pers of zoiets….maar ik heb nog wel een schitterende foto van mezelf in Uniform. Ik zal er nog eens een blog over schrijven.

  21. laila zegt:

    "Zwolly.
    Ik was er vorig jaar nog, vlak voor de afbraak. Een oude concierge was er opgenomen . 62, Korsakov.

  22. Laila zegt:

    Tjonge; Veldzicht blijft open.Ik hoor het Arie Slob net zeggen.Het prachtige gebouw.
    Hoe vaak ben ik daar niet geweest voor werkveldbezoeken?
    De paardentherapie; de boerderij; de longstay,de laatste scriptie van een maatschappelijk werker 2012 geschreven over mindfulness, op mijn advies.Ha.
    De enthousiaste collega;
    Achterberg.
    De werkgelegenheid voor velen in de regio.

    Het doet me wat!

  23. Laila zegt:

    Menno Wigman krijgt de driejaarlijkse Roland Holstprijs voor zijn gehele ouevre.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s