overlevingskunst, moeders en muzes.

Gerelateerde afbeelding

dr. Edith Eva Eger.

Illustratie van een ballerina voor de poorten van Auschwitz

Van de ruim 15 duizend gedeporteerden uit het Hongaarse Kassa was Edith Eger een van de zeventig mensen die de oorlog overleefden. Pas op haar 90ste besloot de psycholoog haar verhaal op papier te zetten. ‘Er brandde iets in me.

Bovenstaande is de kop boven het uitgebreide interview van Antoinette Speulderman in de VK met de nu 91-jarige , die in Nederland was voor een masterclass.

De Keuze is haar boek en ik heb het net uit. Ik kan het iedereen aanbevelen. Ze heeft het over de kampervaringen; ze was 16 toen ze in Auschwitz kwam met moeder en zus en toen Mengele vroeg of iemand iets kon werd ze naar voren geduwd om te dansen. De jaren na de bevrijding, met Béla en de kinderen, de studie en de praktijk, Toen ze ongeveer 5o was promoveerde ze in de psychologie en nog steeds heeft ze een eigen praktijk, waarbij ze bij een aantal patienten aangeeft hoe ze daar zelf van leerde om met haar trauma om te gaan.Ze noemt Albert Ellis, Jung en Viktor Frankl,psychiater en Holocaust-survivor met wie ze een hele tijd correspondeerde onder andere over zijn boek ‘De zin van het bestaan‘.Ze ontmoette hem ook.Je zou hem een muze kunnen noemen maar haar moeder speelt ook steeds een rol.Mengele zou gevraagd hebben aan Edith,die stond bij de poort in Auschwitz met moeder en zus: ‘Is dat je moeder of zus’, Waarop ze zei:’Moeder’, waarna ze haar moeder voorgoed zag verdwijnen.Haar hele leven zijn haar zinnen bijgebleven van haar moeder en haar geliefde Erich, die een dag voor de bevrijding werd vermoord.Zinnen die houvast boden.

Zoals ik vaker stelde vind ik non-fictie met regelmaat  interessanter dan fictie. Het boek leest als een master-class in overlevingskunst.

Vorige week was ik bij Hockney, die ik wel vond verrassen en gisteren kreeg ik een nieuwsbrief  van See all This over kunstenaars en hun moeder; een themanummer  over 15 kunstenaars en hun moeder. Prachtig.  Van Gogh, Dumas, maar ook Hockney.Hierbij het schilderij van/met  zijn moeder en vaderhttps://seeallthis.com/wp-content/uploads/2019/05/HockneyMoederdag.jpg

De tentoonstelling over EUROPA in de Fundatie eind mei ga ik natuurlijk onmiddellijk bekijken ( ook Charlotte van Pallandt), maar de spinnen  van Louise Bourgeois hebben ook iets:

De laatste die niet in dit rijtje ( van See all this)kan ontbreken is Louise Bourgeois, want in het werk van Bourgeois speelt haar moeder een belangrijke rol. Regelmatig liet ze haar terugkeren in de verschijningsvorm van een spin. In de tekst Ode à ma mere uit 1995 legt ze uit waarom: “De vriendin (de spin – waarom de spin?) omdat mijn moeder mijn beste vriendin was en ze was bedachtzaam, slim, geduldig, rustgevend, redelijk, sierlijk, subtiel, onmisbaar, netjes en net zo nuttig als een spin.”

Vanaf 25 mei in de Museumtuinen van het Rijksmuseum.exhibition 1 image

http://www.museumdefundatie.nl

Zoals deze in Bilbao:Afbeeldingsresultaat voor spin bilbao

 

 

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

75 jaar vrijheid en Zuzana

WO2 Café Kampen morgen - 16 aprilZe kan niet ontbreken in mijn blog op dit historische moment. Zuzana Caputova, de nieuwe eerste vrouwelijke president van Slowakije.Ze is mensen rechtenadvocaat, tegen corruptie en pro-Europa.Ze stelde zich kandidaat na de moord op de journalist Jan Kuciak, een jaar geleden.Groot nieuws, vind ik.

Naar aanleiding van het fraaie boekje van Murat Isik over zijn moeder, pakte ik het boekje over mijn schoonmoeder er nog eens bij. ( Hier op de foto ongeveer 20)Het is al 8 jaar geleden dat ik drie maal naar haar toe ben  gegaan voor een interview en ik herinner het me nog als de dag van gisteren.Mijn doel was om haar zelf aan het woord te laten over een aantal hoogtepunten van haar leven.( een half jaar daarna stierf ze; 88)

Via ‘handleiding levensboek GGZ’  krijg je een heel praktisch inzicht in de opzet en mogelijkheden van zo’n ‘levensboek’.

Natuurlijk speelde de oorlog er een rol in; ze werkte als vrijwilliger bij het Rode Kruis in de Korenbeurs waar evacué’s waren uit het zuiden. En dan heb ik het nog niet over haar man, die als grenadier gruwelijke ervaringen had met de oorlog. Elk hoofdstukje begon ik met een liedje van Ede Staal, zoals deze:

Ik vroag de wind moar dij verstaait mie naait

Ik vroag de zee dij zingt heur aigen laid

Geef mie de nacht din heb ik onderdak

Doarom, doarom zing ik.

Onlangs schreef ik een beknopte familiegeschiedenis van mijn vaderskant en daarin speelde WO2 ook. Mijn vader moest als  dwangarbeider werken in Duitsland, kwam met verlof en dook onder bij een boer bij Deventer en reed met paard en wagen dwars door de linies in oktober 44 om zijn vader en moeder en zus uit de ruines van de  bombardementen bij de Ijsselbrug te halen,

Ik hoorde laatst iemand zeggen dat wij een uitzonderlijke generatie zijn omdat we geen oorlog kennen.De oorlog die bij ouders en grootouders nog steeds leeft en via hen bij ons,  is bijna 75 jaar geleden en in Overijssel,landelijk ook,zag ik, wordt dat feest volgend jaar voorbereid.In april worden bibliotheken in heel Overijssel bezocht om verhalen over de oorlog te horen en voorwerpen te laten zien. WO2 Café heet dat.( http://www.overijsselviertvrijheid.nl)Wat is Vrijheid, kun je je afvragen en wie in de wereld, kennen vrijheid?

April is ook de maand van de filosofie met een nieuwe denker des vaderlands, Daan Roovers.En ik ga weer eens naar een klassiek concert. De jonge talentvolle celliste Harriet Krijgh komt hier spelen met Amsterdam Simfonietta.

Vandaag begin ik aan Het Gordijn.Kader Abdolah, gevlucht voor de dictatuur in Iran, kan zijn moeder niet bezoeken en heeft na 15 jaar een ontmoeting met haar en zus in Dubai. 2-4-2019 Een prachtige novelle, die ik zeer aan kan bevelen, maar eindelijk is mijn reservering er.Gisele; ze werd 100.

17-4-2019 Op dit moment lees ik:Afbeeldingsresultaat voor alexander munninghoff familiekroniek recensie

 

Afbeeldingsresultaat voor kader abdolah het gordijn.

 

Geplaatst in Uncategorized | 1 reactie

werelds winkelen/ maart 2019 Libris literatuurprijs en boekenweek-essay Murat Isik no.1. top 60.

Vlak voor de Kerst heb ik nog even een olifantje gekocht, bij de wereldwinkel. Ik hou niet van die grote winkelketens (door  Hudsons B loop ik wel eens om een nieuw parfum te proberen), maar de  Wereldwinkel heb ik altijd wel leuk gevonden met hele mooie spullen.Ze gingen sluiten.

Inmiddels hoorde ik van een vriendin dat er een nieuw bestuur is, waar zij ook in zit, dat ze onder een andere Vereniging van Wereldwinkels vallen, waar ook Groningen onder valt , die het soms ‘stoffige’imago willen weghalen en vandaag is een nieuwe Wereldwinkel geopend. Ik kom er net vandaan en het is een mooie locatie.Oude Vismarkt 44 ( naast de Spar)Volgende week ga ik er solliciteren voor een baantje voor een dagdeel. Helemaal verliefd ben ik op de keramieken  sieraden van KAZURI, die ze nu voor het eerst hebben. Met de hand gemaakte en geverfde kralen uit Kenia, waar heel wat vrouwen geld mee verdienen. Fair Trade.’Geloof jij dat allemaal’, vroeg een scepticus. ‘Tja’.Afbeeldingsresultaat voor kazuri ketting

In een van mijn taalgroepen zat een vrouw uit Ecuador, die ik voor mezelf Hiawatha noemde.Een zogenaamde native American ( Indegenous) die ik niet meer zie omdat ze als lerares Spaans, een betaalde baan heeft gekregen als assistent lerares.De verhalen over haar familie boeiden en toen ik las over een nieuw boek van een native American, besloot ik het te gaan lezen.Tommy Orange. Er is geen daar daar.Een debuut.

Maart is een interessante maand met 8 maart als Wereldvrouwendag met als thema Heldinnen, die je zeker kunt vinden in dit boekAfbeeldingsresultaat voor 1001 vrouwen in de 20ste eeuw recensieen dan is het ook nog boekenweek met als thema De moeder de Vrouw. Daar valt vast wel een mooi gedicht bij te vinden.

BOEKENWEEK 2019 | 23 t/m 31 MAART Zaterdag nam ik deze foto in de Kolk in Assen ( Drents Museum) in het kader van De moeder, De vrouw.Moeder de vrouw

 

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////19-3-2019shortlist 2019
Van de stijl van Esther Gerritsen houd ik, in Jan van Aken ben ik net begonnen maar Grand Hotel Europa is een erg rijk boek.
Eind januari  was hij onder de fresco’s bij Waanders.
“Gefeliciteerd met uw verjaardag op 16 januari”, zei ik”we zijn medesteenbokjes”.
Hij lachte:”17 januari.”ilja
In de boekenweek verheug ik me vooral op het essay: maar ook op het geschenk.Volgende blog oa over boeken.
27-3-2019
Prachtig boekje; op no.1 Top 60 CPNB.

 

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

“ars longa , vita brevis”/ tot 17 juni 2019 : De naakte waarheid.

“De kunst is lang, het leven kort”is een prachtige tentoonstelling in het Rijks Museum Twente, waarbij 9 kunstenaars uitgenodigd zijn een zaal in te richten met werken uit de omvangrijke collectie en eigen werk.

In de zaal over de schoonheid van het kwaad was Armando aanwezig met twee werken.Misschien wel zijn laatste.

Maar ik kwam voor De Naakte Waarheid en ben er ook enthousiast over.Zes eeuwen kunst worden verkend en het aantrekkelijke is dat oud en nieuw steeds door elkaar heen geplaatst zijn. Bovendien zijn er veel soorten kunst; naast schilderijen, beelden, video, geluid, poezie en veel essays in het boek ( ga ik nog lezen)Er zijn 4 thema’s: 1 Van hemel naar aarde/2 Ik denk dus ik ben/3 De wereld binnen bereik en 4 En NU?

Uit categorie 1 zag ik Adam en Eva  van Jan Sluyters, die met meerdere werken aanwezig is. Maar ook dit fraaie werk uit 1500 van Miguel Ximénez;Het laatste oordeel met de Heilige Michael die de zielen weegt.

In de tweede periode wordt de invloed van de wetenschap groter.

Zoals  bij Almost Perfect van Silvia B.( 2004), die ook in de 4e periode past. De androgyne mens, het maakbare lichaam, waarbij je je afvraagt in hoeverre dat wenselijk is.

Silvia B. , waar ik eerder over blogde is overigens ook meer aanwezig in dit museum.

In de 3e periode, waarin alles kon,  zien we wat porno-achtige werken van Andreas Serrano, een fraaie foto van Heleen van Royen , maar ook de PSP-affiche uit 1971 die in 2017 uitgeroepen werd tot beste verkiezingsaffiche ( van George Noordanus en Hendrik Jan Koldeweij)

Heel mooi vind ik deze foto van George Breitner, een foto van alle tijden lijkt mij, waarbij een jonge vrouw haar lichaam verkent.

Het is maar 3 kwartier met de trein van Zwolle naar Enschede en ik ga binnenkort weer,maar eerst breitnerde essays lezen in het boek.

http://www.rijksmuseumtwenthe.nl

nb

Vanmorgen 6-2-2019 ben ik behoorlijk geschrokken van een artikel in de Groene en ook in Trouw,  over de psychiatrie GGZ-problematiek; “Het is nog nooit zo erg geweest.”

Van Roos Menkhorst & Catrien Spijkerman.

/////////////////////////////////////////////////////////////////////

21-4-2019 eigen foto:engel twente

 

 

 

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

vrijheid

Het is een thema dat ik nu veel tegenkom.VRIJHEID. 19 januari opent de Fundatie een tentoonstelling met als thema Vrijheid; 50 kernkunstwerken van na 1968.De conservator is Hans den Hartog Jager, die ik graag lees ( vanaf 15-1 is het boek te verkrijgen; en ik heb al een paar van hem) en ik ben razend nieuwsgierig welke keuze hij heeft gemaakt.Marc Mulders is erbij zag ik.Die heeft prachtige ramen gemaakt zoals  het Erasmusraam, maar ook die voor de ST.Jan.( 17-1 De keuze is gevallen op het laatste oordeel)

In het Groninger Museum , http://www.groningermuseum.nl wordt vanaf april  aandacht besteed aan 100 jaar Vrouwenkiesrecht Mogen vrouwen nog maar 100 jaar stemmen? Niet te geloven. Aletta Jacobs, de eerste vrouw aan de RUG kan natuurlijk niet ontbreken. Om te huilen als je in documentaires ziet hoe slecht het in sommige landen is.Meer recent is dit portret van Iris Kensmil ( die Nederland vertegenwoordigt op de Biennale) 50 jaar geleden was zij een held, Angela Davis en menigeen wilde zo’n bos krullen.Ook ik,hennarood. En op de andere foto  Iris met Prof.Angela Davis (2018 Black Archives)

Voor een taalgroep, die meedoet aan Recept voor een goed leven, had ik een voorbeeld met deze afbeelding.Als ze niet meedoen aan de wedstrijd, maken we er weer een boekje van.Deze week ga ik proberen een expositie te regelen van 2 van mijn “taalmensen’.In de Stadkamer ( 8-2; is gelukt .P in december met 25 werken)en wellicht wil de begaafde P ( uit Wit-Rusland) werk insturen voor de Fundatie zomertentoonstelling.

En dan is het binnenkort Gedichtendag.De laatste donderdag van de maand. Ik heb net het lesmateriaal uitgeprint .Het thema is ook Vrijheid en er zijn tal van activiteiten, zoals de gratis kaarten in de bibliotheek. Erg mooi vond ik het gedicht van Naomi Esther Perquin,  gebaseerd op de actualiteit, afgelopen week in de NRC, haar laatste als dichter des vaderlands.

http://www.poetry.nl

///////////////////////////////////////////////////////////////////////

20-2 Vandaag weer in de Fundatie geweest.Folkert de Jong.( eigen foto)

folkert de jong

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Recept voor een goed leven…( De Fundatie -Van Pallandt en beste boeken 2018)/ 28 maart boekenbal in Odeon.

 

 nieuwjaarsdag 2019Ken je dat? Het gevoel dat de hele wereld naar de knoppen gaat? De befaamde Attenborough waarschuwde bij het begin van de klimaattop in Polen en ik hoorde een dertiger zeggen: “jullie zullen het waarschijnlijk niet meemaken,maar ik wel. De ondergang van de wereld.” Het is deze uitspraak die me niet loslaat.

En toch. Vanmorgen maakte ik deze foto met de eerste sneeuw deze winter en ik moet dan altijd denken aan het prachtige gedicht van Herman de Conink;Winter

Winter. je ziet weer bomen
door het bos, en dit licht
is geen licht maar inzicht:
er is niets nieuws
zonder de zon.

En toch is ook de nacht niet
uitzichtloos, zolang er sneeuw
ligt
is het nooit volledig duister,nee,
er is de klaarte van een soort
geloof
dat het nooit helemaal donker
wordt.
Zolang er sneeuw ligt is er hoop.

Het afgelopen jaar heb ik veel  boeken gelezen en boeiende colleges gevolgd, waarin vrouwen centraal staan. Naar aanleiding van die colleges las ik het meest boeiende boek van dit jaar : Walk through Walls van de kunstenaar Marina Abramovic ( uit 2017) Zaterdag kocht ik   O Muze, over kunstenaars en hun muzes( m/v), in de ramsj bij Waanders,maar ook Ilja Leonard Pfeijffer, Grand Hotel Europa en wat te denken van de meesterlijke Marga Minco, die ik herlees. Ik verheug me  op het volgende:

Via www.overijsselverwoord.nl Kun je mee doen aan een schrijfwedstrijd met als thema: Recept voor een goed leven. ( max. 1000 woorden en insturen voor 19-2-2019)We gaan meedoen met de Taalgroep van de Stadkamer met bijdrages van een hoogopgeleide  vrouw uit China, Iraanse vrouwen, uit Indonesie, Kenia , Rusland enz, waarvan de meesten voor de liefde naar Nederland zijn gekomen.( maar er zijn ook vluchtelingen bij)Alleen al het nadenken over dit onderwerp.Wat is jouw recept voor een goed leven???


Dit is blog no. 1033, de laatste van 2018.In januari hoop ik mijn blogboek naar een drukker te sturen (een selectie van 12 jaar bloggen)

Veel geluk in 2019.

Het is beter een kaars aan te steken dan de duisternis te vervloeken. http://www.amnesty.nl

—————————————-20-12-2018

In de lijstjes van Beste Boeken van 2018 staan heel wat boeken die ik wil lezen ( of al gelezen heb), maar op deze ben ik  trots, omdat er 2 lemma’s van mij in staan.In de kerstvakantie wil ik naar Jan Sluyters in het Noordbrabants museum maar een bezoekje aan de Fundatie is elke keer weer een feest. In januari is er de tentoonstelling Vrijheid en er is een oproep voor deelname aan een Zomerexpositie over EUROPA. Heel spannend.En in mei; één van de grootste Nederlandse beeldhouwers:Charlotte van Pallandt.Afbeeldingsresultaat voor charlotte van palland wilhelmina Hierbij nog een eigen foto ( De trap van Chadwick)

de trap

http://www.museumdefundatie.nl


4-1-2019 Vanmorgen nog geweest bij Homo Homini Lupus; erg boeiend.Yuri Honing en Mariecke van der Linden homo homini lupus


6-1-2019

Kerstboom er uit ( al een week), vakantie voorbij maar wel deze week naar Jan Sluyters in Den Bosch.

Tentoonstellingen & activiteiten

///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

13-3-2019

Groot boekenbalfeest in Odeon  op 28 maart met veel gasten als Annejet van der ZIjl, Toon Tellegen, Oczan Akyol,( Eus in Medialand vond ik gisteren  interessant; deed me even denken aan die prachtige serie van Tommy Wieringa over Grensplaatsen, een paar jaar geleden) dichterscollectief enz. en wie heeft het beste recept?hele programma staat hier: https://www.overijsselverwoord.nl/groot-overijssels-boeken-verhalenbal-zwolle/

 

 

 

 

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

zwerven door de tijd

50 jaar geleden.

18 was ik en net geslaagd voor de HBS.Het gevoel van die foto kan ik zo oproepen;een mengeling van avontuur en weemoed. Nog een paar maanden en ik zou vertrekken naar Amsterdam.De “Magische Stad”.( Mijn ouders vonden het te verkiezen dat ik naar een openbare Academie ging)

De jeugd voorgoed achter me latend.Na 2 jaar switchte ik naar Groningen waar ik al vaak naartoe liftte; waar veel vrienden en vriendinnen woonden. Ook een ‘ magische stad’.

100 jaar geleden.De opa en oma waar ik wel meer van wil weten. Ik schat ongeveer 100 jaar geleden maar het kan ook iets minder zijn.Van hun jongste dochter, de enige zus van mijn vader die nog leeft (met Alzheimer)  kreeg ik de brief die ze schreef voor het afscheidscadeau  van mijn vader die met vut ging.Uit 83, waar ik heel wat uit kan halen over het laatste jaar van WO 2.Erg gevaarlijk.

Na een bombardement in oktober 1944 waarbij ons huis zodanig werd vernield, dat het niet meer hersteld kon worden, haalde Jan, die inmiddels in Terwolde was ondergedoken, in de W, ons met paard en wagen op. Nooit vergeet ik dat weer. Met dat paard langs afweervuurstellingen, de wagen kreeg het paard steeds tegen de achterbenen, omdat het wat men noemt ‘geen broek’aan had. Doodsangsten stonden we uit. We zijn op de W geweest bij de familie S. Tot na de bevrijding. In april 1945 was Deventer vrij, maar wij in Terwolde nog niet. Vader, Jan en ik gingen lopen naar Deventer, 8 km.Wij wilden die bevrijders ook zien. Jan kreeg het toen voor elkaar dat de Engelsen hem met een bootje meenamen over de Ijssel en zo kon hij dan naar z’n Joke. Vader en ik wandelden weer terug naar moeder in Terwolde, waar de Duitsers nog de baas speelden. Een hard gelach, dat wel.

In mei 1945, kort na de bevrijding, kregen we weer een huis in Deventer toegewezen., weer Achter de Hoven, maar verder van de spoordijk af.

Wel stoer van mijn vader, die 27 was.

 

En dan 200 jaar geleden.

Ik kwam er achter dat de oud vader van mijn grootmoeder , hier op de foto, ( de grootvader van de grootmoeder heet oudvader)opzichter was op een groot landgoed bij een baron , die het bij testament aan de omgeving schonk. ( Nu Gelders Landschap)De biografie over die Baron ben ik nu aan het lezen, maar wat ik erg frappant vind is dat die oud vader één van de koplopers  in zijn regio is , bij de Afscheiding van 1834.Een gereformeerde rebel.Wie had dat gedacht? Hoe lang werken die genen door in generaties, vraag ik me af.Ik vond zelfs een groot artikel waarin hij schrijft over zijn geloofscrisis bij het sterfbed van zijn zoon van 17 .Proza doorspekt met bijbelteksten; voor mij vrij onbekend.De kindersterfte was toen hoog, hij had al een eerste vrouw en 3 kinderen verloren en bijna iedereen was bij een kerk aangesloten.Frappant vind ik dat ik nu pas besef van wie het gedeukte zilveren medaillon is dat bij iedere verhuizing mee ging; samen met twee ringen van de schoonfamilie.Van zijn tweede vrouw Judith…

weer terug naar 1944

Fascinerend wat ik in de VK vandaag las over het Hooge Nest; een huis in Naarden , Het Gooi, met een ‘riant’ percentage NSB-ers, waar veel joden geholpen werden en verraden. De schrijfster kocht het huis, vond luiken en restjes kaars en deed research. De opdrachtgever tot het bouwen van het huis ( in 1920 ) was Pisuisse van Mensch Durf te Leven.

2018 Ik lees inmiddels dit boek.

Afbeeldingsresultaat voor het hooge nest

/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

3-11-2018

Nu lees ik: een eerbetoon aan Wim Alosery, net overleden op 94-jarige leeftijd.

Afbeeldingsresultaat voor de laatste getuige

 

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen